5. Những người đầu tiên đã tin vào điều gì?

Những cổ đông ban đầu của MSB đến từ nhiều lĩnh vực: hàng hải, bưu chính viễn thông, hàng không, bảo hiểm, công nghệ, may mặc… Họ là những người đang làm việc trực tiếp trong nền kinh tế lúc đó, mỗi ngày đều va vào những câu chuyện rất cụ thể về dòng tiền, thanh toán và giao dịch quốc tế.

Trong ban trù bị có những cái tên như Nguyễn Đình Lợi, Cao Đình Biên, Trần Hữu Bách, Trương Gia Bình, Bùi Quang Ngọc… Mỗi người mang theo một góc nhìn riêng, nhưng có một điểm chung: họ đều đã nhìn thấy những chỗ “vướng” của hệ thống tài chính khi đặt vào thực tế vận hành.

Có lẽ vì vậy, câu hỏi từ đầu của những người sáng lập không chỉ là “sẽ bán sản phẩm gì”, mà là: làm thế nào để tiền đi nhanh hơn, doanh nghiệp xoay được vốn đúng lúc hơn, và một giao dịch không phải chờ đợi quá lâu chỉ vì thiếu công cụ.

Ngay từ rất sớm, niềm tin ấy đã đi cùng một lựa chọn rất riêng: tin vào công nghệ và tin vào khả năng làm thật. Đầu năm 1991, khi MSB còn đang trong giai đoạn chuẩn bị khai trương, FPT đã tham gia từ rất sớm vào đề án tin học hóa ngân hàng. Đến tháng 3/1991, FPT trở thành một trong những đơn vị tham gia sáng lập MSB, góp vốn không chỉ bằng tiền mặt mà còn bằng chính hệ thống tin học quản lý ngân hàng. Chỉ sau 3 tháng triển khai, khi MSB khai trương tại Hải Phòng ngày 12/7/1991, các giao dịch đã được thực hiện ngay trên máy tính – một bước đi rất sớm so với mặt bằng ngành ngân hàng lúc bấy giờ.

Chi tiết đó cho thấy những người đầu tiên của MSB đã không chỉ tin vào nhu cầu thật của thị trường, mà còn tin rằng muốn đi xa thì phải xây từ nền móng vận hành: làm đúng từ đầu, làm bằng hệ thống, và làm theo cách có thể chạy được trong thực tế.

Cùng lúc đó, sự tham gia của các đơn vị nhà nước như Tổng công ty Hàng hải, Cục Hàng hải, Bưu chính viễn thông… lại mang đến một lớp văn hóa khác: chặt chẽ hơn, có quy trình hơn, có hệ thống hơn. Một bên là nhu cầu thực tế, cần nhanh và linh hoạt. Một bên là cách vận hành có kỷ luật, thiên về sự ổn định. Hai dòng chảy ấy cùng tồn tại từ đầu, rồi dần điều chỉnh cân bằng.

Đến bây giờ, nếu nhìn lại, vẫn thấy rõ dấu vết của giai đoạn đó trong cách MSB vận hành: làm gì cũng có hệ thống, nhưng không tách rời thực tế; có quy trình, nhưng vẫn giữ được độ linh hoạt khi cần.

Những cổ đông đầu tiên, theo cách đó, không chỉ góp vốn. Họ mang vào một cách nhìn và một cách làm mới. Và chính những điều đó, theo thời gian, trở thành một phần rất tự nhiên trong văn hóa của MSB: làm từ nhu cầu thật, và làm theo cách có thể vận hành được trong thực tế.